Is crowdfunding iets voor Gutmenschen? Dat je zeg maar wat spaarcentjes in een kekke loungebar met bezieling duwt? Of dat je die hipster met z’n earbrace helpt zijn ‘farecasting’ app te ontwikkelen? De realiteit is heel wat minder trendy, want de meute (de crowd) steunt (fund) vooral nieuwe horecaondernemingen, onroerend goed en de verbouwing van woonhuizen. ‘Afronden van studie’ en ‘zonnepanelen’ komt ook langs en lees dit eens: een getrouwd stel wil 5.600 euro ophalen om de Yaris van hun 84-jarige vader te kopen. Vader stopt met autorijden. De Yaris is goedkoper in onderhoud, dan hun eigen Mondeo, ook al moet het stel straks acht procent rente betalen. Met een WAO-uitkering en een persoonsgebonden budget voor hun gehandicapte zoon zijn ze bij de bank, ondanks hun koopwoning, natuurlijk vierkant uitgelachen; met crowdfunding haalden ze het geld in één zondagmiddag op. Zo werkt dat dus. Het succes van crowdfunding is duidelijk: banken moeten aan steeds meer regels voldoen, geld brengt dankzij Draghi niets meer op en ondernemers met een visie worden bij de bank als kleine kinderen weggestuurd. Moeilijk is het niet. Erwin Bakker van Autohuis Bakker in Assen: "Je moet cijfers indienen en het crowdfundplatform wil weten wie je bent. Ze kijken of je een bijzonder verleden hebt met incassobureaus. Er is een accountmanager langsgekomen, maar dat was meer om kennis te maken, dan voor een financiële controle." 

Snel beschikken over enorme bedragen

Geldvoorelkaar.nl is de grootste crowdfunder van Nederland, Collin Crowdfund is naar eigen zeggen de snelste groeier en er is zelfs een ‘Horeca Crowdfunding’. Er is volop keuze: Kapitaal op maat, One planet crowd, Symbid, The Dutch Deal, Crowdpartners, Lend a hand, Funding Circle. En dit zijn echte praktijkvoorbeelden: dertig mille gaat naar Auto Nijkrake, die de bestaande activiteiten (garagebedrijf, autoverkoop) gaat uitbreiden met de website goedkoopbusjeshuren.nl en de verhuur van bedrijfswagens.  Van Zuuk Auto’s in Vaassen leent 106 duizend euro voor een uitbreiding van de handelsvoorraad met motorfietsen, want die verkoopt Marcel van Zuuk steeds vaker met gezonde marges. Twintig mille van dat bedrag is voor een showroomvide waar de motorfietsen kunnen staan. In twee dagen tijd legden 211 investeerders bedragen van 100 tot 3 duizend euro in. In Joure leent Karma’s Garagebedrijf 35 duizend euro om de aankoop van een balanceermachine, uitlijnapparatuur en een vierkolomshefbrug mogelijk te maken. Erwin Bakker wilde herfinancieren. "Ik ben er trots op dat de zaken heel goed gaan. Crowdfunding gaf mij hernieuwde motivatie."

Apparatuur of herfinanciering: alles kan

Eigenaar Karst Aardema van Karma’s Garagebedrijf kreeg van zeventig investeerders in één dag bedragen van 100 tot 4 duizend euro binnen. Karst Aardema: "Je kunt de hoogte van de rente zelf selecteren. Ik betaal acht procent. Misschien was het met zes procent ook wel snel gelukt, maar dat weet je van tevoren niet." Karst had het geld misschien ook bij de equipmentleverancier kunnen lenen of leasen, maar dat was volgens hem nog duurder. "En banken zijn heel terughoudend met eenmanszaken en hebben niets op met de autobranche." Martijn Breedveld uit Someren wilde wat armslag voor zijn bedrijf creëren (Breedveld Auto’s) en koos voor een gestapelde financiering. "Ik wilde meters maken, dus hoe meer geld ik kon lenen, hoe beter het is." Tot vorig jaar werd de groei van zijn bedrijf gefinancierd door winstinhouding en door leningen van zijn ouders. Maar het bedrijf blijft groeien en Martijn wilde één: herfinancieren, twee: een deel van de leningen van zijn ouders aflossen en drie: een hoger marktsegment betreden. ABN/Amro en Landbouwbedrijf Breedveld (familie) leende hem 430 duizend euro. De resterende twee ton haalde hij in augustus 2015 in zeven dagen tijd via Collin Crowdfund op. "Mijn broer had voor zijn bedrijf in Den Bosch ook via crowdfunding geld opgehaald." Wie de 131 investeerders zijn, die hem geholpen hebben, weet Martijn niet. Geen van de geldschieters heeft van de gratis zomer/wintercontrole gebruik gemaakt.

De kredietwaardigheid is gecontroleerd

Investeerders zijn enthousiast, ondernemers kunnen plannen verzilveren en minister Dijsselbloem onderstreepte eerder dit jaar het maatschappelijke belang van crowdfunding. Alleen de Autoriteit Financiële Markten (AFM) lijkt roet in het eten te gooien. AFM wil een rits extra regels doorvoeren, waarvan de Branchevereniging Nederland Crowdfunding verwacht dat die een belemmering van de groei van crowdfunding zijn. Simon Douw, directeur branchevereniging Nederland Crowdfunding: "Iemand die uit sympathie 20 euro wil investeren in een project in de buurt, moet van AFM een vragenlijst invullen waarin niet alleen je kennis wordt getest, maar die ook nog vraagt om je financiële huishouding uit de doeken te doen. Dat schrikt af." De branchevereniging roept daarom op om de investeerderstoets pas vanaf een bepaalde investeringsdrempel in te laten gaan. Gewaarschuwd worden de investeerders immers al genoeg? De crowdfundsites controleren de kredietwaardigheid en geven die met sterren of cijfers aan. Geldvoorelkaar.nl hanteert een schaal van 1 tot 100: 0-26 (voorzichtig!), 27-36 (krediet op onderpand), 37-58 (kredietwaardig), 59-73 (goede kredietwaardigheid) 74-100 (zeer goede kredietwaardigheid). De gemiddelde kredietscore voor de hele sector is met 49,75 ruimschoots ‘kredietwaardig’. We hebben het dus niet over kansloze exercities.

Alle gegevens op straat

Het inzien van die kredietwaardigheid heeft wel een ander nadeel: alle gegevens van de aanvrager liggen op straat zoals de solvabiliteit, de omzet, het eigen vermogen, maar bijvoorbeeld ook een hoge privéonttrekking als gevolg van een echtscheiding. Martijn Breedveld: "Crowdfunding gaat nu eenmaal met publiciteit gepaard. Dat is op zich geen probleem. Maar er moest ook een filmpje gemaakt worden om het bedrijf op de crowdfundsite te promoten en dat had voor mij niet gehoeven. Een paar mensen hebben er opmerkingen over gemaakt, overigens geen klanten, maar het viel mij toch een beetje tegen." Karst Aardema heeft er een nare smaak van in de mond gekregen. "Ik heb de organisatie er op aangesproken dat ze alles op straat gooien. Dat hoort niet zo." Hij wil liever ook niet met zijn foto op de website van Automobiel Management en ook Marcel van Zuuk bedankt voor die eer. Erwin Bakker ziet het juist als reclame voor zijn bedrijf. "Crowdfunding is nu eenmaal openbaar. Het gaat om het zakelijk vermogen, niet om privé gegevens. Wat is daar erg aan? Als ik geld vraag, hebben mensen het recht om te weten wie ik ben en wat mijn intenties zijn. Bovendien zijn veel gegevens al openbaar via inzage bij de Kamer van Koophandel." Nou daar gaan we dan: het eigen vermogen van Autohuis Bakker is positief, de cashflow is voldoende, de afgelopen twee jaar zijn winstgevend geweest en door de privéonttrekkingen laag te houden verbeterde de vermogenspositie aanzienlijk. De kredietscore van Autohuis Bakker is gestegen van 47 naar 54 en dat is ruim beter dan gemiddeld. Erwin Bakker haalde 123.500 euro op. Ruwweg 50 mille ter vervanging van een andere lening en bijna 75 mille voor de uitbreiding van de voorraad. Tegen zeven procent rente en een looptijd van zestig maanden, tekenden in vier dagen tijd 235 investeerders in met bedragen van 100 tot 5 duizend euro. "Ik vond het heel spannend en was opgelucht toen het volgetekend was. Ik liep al een paar maanden met de plannen rond en kon eindelijk de eerste stap van mijn visie waarmaken."

Anoniem iets goed doen

Crowdfunding is voor investeerders aantrekkelijk: je doet anoniem iets goeds en verdient er ook nog aan. Crowdfunding is onlosmakelijk verbonden met sociale media en elk sociaal media-experiment gaat gepaard met twee zaken: publiciteit en beledigingen. Over die eerste hebben we het gehad en die tweede volgt nu: banken die hun klanten als ‘non-valeur’ afschrijven krijgen nu de middelvinger. En de leners? Kan Martijn Breedveld het anderen aanraden? "Dat ligt eraan. Bij de bank zelf zijn de mogelijkheden inmiddels weer ruimer en crowdfunding is duur geld." Dat klopt. Karst Aardema maakte vier mille aan kosten voor een lening van 35 duizend euro. Erwin Bakker betaalde bijna 6.500 euro aan kosten en provisies. "Veel geld, maar ik betaal een lagere rente dan bij de bank en ik verkoop meer auto’s. Als banken niet willen is crowdfunding een uitstekend alternatief. Maar als ik bij een bank minder rente zou betalen, ben ik genegen daar een relatie mee op te bouwen. De realiteit is echter dat banken onverschillig zijn en geen idee hebben wie hun klanten zijn. Ze zijn elke vorm van realiteit verloren. Voor een autobedrijf is het op dit moment onmogelijk om bij een bank de bedrijfsvoorraad te vergroten. Ik moest bij ABN/Amro 10,9 procent rente betalen, plus elk kwartaal de bereidstellingprovisie. Absurd. Wij hebben met z’n allen de banken overeind gehouden, maar voor ons doen ze niets. Als je het mij vraagt zijn het allemaal oplichters." Karst Aardema: "Crowdfunding is de toekomst. Volgens mij zijn banken er bang voor. Ze voelen dat de sympathie bij dit soort initiatieven ligt." Overigens heeft de Rabobank inmiddels een eigen crowdfundingplatform.