Er zijn zomaar 3 willekeurig gekozen markten waar Maserati afgelopen maand een forse tik kreeg. In Nederland raakte het Italiaanse merk tweederde van zijn afzet kwijt (van 32 naar 11 registraties) en op de thuismarkt deed zich een soortgelijke terugval voor (- 65 procent). Ook in de Verenigde Staten (de belangrijkste afzetmarkt) gingen de zaken ook niet goed. Daar was Maserati het op één na slechtst presterende automerk met een min van ruim 20 procent; de markt als geheel liet wel een gezonde plus zien.

Dit zijn allemaal duidelijke signalen dat de motor van Maserati hapert. Dat de GranTurismo / GranCabrio als relikwie uit een ander tijdperk op zijn retour is (vorig jaar 3.500 verkopen) is begrijpelijk. Maar blijkbaar hebben zowel de Ghibli (in 23.500 keer gekocht) en de Quattroporte (9.500) duidelijk aan glans verloren. Helemaal onbegrijpelijk is dat niet, want de topsedan van Maserati wordt in alle opzichten overschaduwd door de jongste Mercedes-Benz S-klasse. Zelfs zijn interieurambiance doet niet of nauwelijks voor die van de Quattroporte onder. De Ghibli heeft in ieder geval in Nederland duidelijk last van de in hetzelfde prijssegment opererende Porsche Panamera S E-Hybrid en de Tesla Model S.

Maserati kan geen modellen met verlaagde bijtelling bieden en daar is het de Nederlandse zakenman vaak wel om te doen. In veel andere landen is er weliswaar geen sprake van een dergelijke fiscale marktverstoring, maar de geschiedenis leert dat je klanten het beste bij de gevestigde orde vandaan kan lokken door niet "meer van hetzelfde" te bieden, maar door een radicaal andere benadering te kiezen. Tesla is hier het beste voorbeeld van, maar ook Porsche had zonder de gewaagde Cayenne afgelopen decennium nooit zo hard kunnen groeien. En kijken we verder terug in de geschiedenis, dan zien we dat de techniek van Audi (5 cilinder turbomotoren, Quattro vierwielaandrijving) het merk misschien niet op voorsprong heeft gezet, maar dat Ingolstadt hierdoor wel aansluiting bij BMW en Mercedes-Benz heeft weten te vinden.

Of Maserati aansluiting zal kunnen vinden bij de gevestigde orde, is een dubbeltje op zijn kant. De in 2014 gerealiseerde afzetgroei (136 procent) was weliswaar indrukwekkend (in 2013 werd er zelfs 600 geplust), maar als je de verkoopresultaten van januari er naast legt, lijkt het succes toch een beetje een ééndagsvlieg te zijn. Misschien is het recept waarmee Fiat topman Sergio Marchionne dit merk wilde oplappen (Chrysler componenten in combinatie met in de avonduren verleende Ferrari knowhow) toch niet krachtig genoeg. De Levante zal de verkopen zondermeer een impuls geven (het moet wel heel raar lopen met een SUV als dit niet het geval is), maar het is belangrijk dat Maserati óók van zich laat horen op het gebied van stekkerhybride techniek, autonoom rijden en veiligheidsassistenten. Op deze terreinen lijken de Italianen nog in de vorige eeuw te leven. Voor later dit jaar is een facelift en een motoren update van zowel de Ghibli als Quattroporte gepland, maar Maserati zal dus meer uit de kast moeten trekken.

Dat de wittebroodsperiode verkooptechnisch bij Maserati voorbij is, moet ook Jaguar aan het denken zetten. Dit merk heeft in de vorm van de XE een indrukwekkend goed alternatief voor de BMW 3-serie ontwikkeld, maar het is de vraag of de Britse compacte zakensedan niet mosterd na de maaltijd is: de strijd wordt op andere terreinen gestreden. Iets wat Jaguar zelf donders goed weet, want in de afgelopen maanden daalde de mondiale afzet met 7 procent. Het merk denkt daarom ook niet dat de XE het best verkochte model van het merk gaan worden, ondanks zijn relatief lage prijs. Veel hogere verwachtingen heeft Jaguar van de F-Pace, een SUV die min of meer gelijktijdig met de Levante in de showrooms zal arriveren.

Dat niet alleen Maserati een verkoop probleem heeft, maar ook Jaguar zou Marchionne kunnen uitleggen als "gedeelde smart is halve smart". Maar de topman kan beter denken aan de ezel, die zich nooit tweede keer aan dezelfde steen stoot. Want ook Alfa Romeo loopt het risico à la Maserati slechts kortstondig te pieken als hij in technologisch opzicht niet meer weet te verzinnen dan krachtige turbomotoren. Succes heb je pas écht als je niet alleen nieuwe klanten weet de winnen, maar ze ook vast weet te houden. En die les heeft Marchionne nog niet geleerd. (Toralt Deinum, Autointernationaal)