Gemeenten zijn niet verplicht om een milieuzone in te voeren; ze mogen het zelf bepalen, net als hoe groot die zone vervolgens zou moeten worden. Gemeenten die zo’n zone willen invoeren, kunnen hierin dieselauto’s die op 1 januari 2020 ouder zijn dan 15 jaar, of ouder dan 20 jaar, weigeren. Vanaf 2025 worden de regels strenger. Het gaat nadrukkelijk om diesels; benzinevoertuigen kunnen niet geweerd worden. Om de regels kenbaar te maken aan de automobilist, komen er duidelijke verkeersborden en krijgen de verschillende type zones allemaal hun eigen kleur. Momenteel hebben verschillende steden een milieuzone voor personen- en/of bestelwagens of overwegen om er een in te voeren, maar de toelatingseisen verschillen.

Niet meer mogelijk

Het nieuwe systeem is gebaseerd op de emissieklasse van de voertuigen. Voor personenauto’s en bestelwagens komen tussen 2020 en 2025 twee typen milieuzones: een gele en een groene. In de gele milieuzone worden alle dieselvoertuigen met Euroklasse 3 of hoger toegelaten. In 2020 gaat het om voertuigen van 20 jaar en ouder. In de groene milieuzone worden alle dieselvoertuigen met Euroklasse 4 of hoger toegelaten. In 2020 gaat het om voertuigen van 15 jaar en ouder.

Vanaf 2025 wordt het systeem één Euroklasse opgeschoven. Op dat moment kan een gemeente voor dieselpersonen- en dieselbestelwagens kiezen voor een groene of blauwe zone. In de eerste worden Euro 4-voertuigen en hoger toegelaten, in de tweede Euro 5-voertuigen en hoger. In 2025 zijn deze auto’s op hun beurt meer dan 15 en 20 jaar oud. In 2025 is het voor gemeentes dus niet meer mogelijk om een milieuzone met emissieklasse 3 te hanteren.

Zero-emissie

Voor vrachtauto’s is er geen keuze in het toegangsregime. Bij de start van het nieuwe systeem in 2020 blijft het toegangsregime van emissieklasse 4 en hoger gelden – de groene zone. In 2022 volgt een nieuwe mogelijkheid: begrenzing bij emissieklasse 6 en hoger – de paarse zone. De optie van de groene zone vervalt dan. Vanaf 2025 kunnen gemeentes een zero-emissiezone voor bedrijfs- en vrachtauto’s instellen. Bedrijfs- en vrachtwagens mogen zo’n zone alleen inrijden als zij geen broeikasgassen, verontreinigende gassen en deeltjes uitstoten.

De regels voor personenauto’s en bedrijfsauto’s zijn bewust gelijk getrokken, stelt Van Veldhoven. Zo wordt het systeem ‘zo eenduidig mogelijk’. Bovendien hebben deze auto’s vaak vergelijkbare motoren.

De keuze voor alleen diesel is ook bewust gemaakt, laat ze weten. Het aantal sterk vervuilende benzinevoertuigen dat enerzijds geen driewegkatalysator heeft en anderzijds nog geen oldtimer is, zou beperkt zijn, en zou ieder jaar kleiner worden. De mogelijke verbetering van de luchtkwaliteit die kan worden behaald door het weren van benzinevoertuigen is daardoor beperkt en neemt steeds verder af, aldus de bewindsvrouw.

Handhaving

Controle bij het binnenrijden van een milieuzone gebeurt op basis van het kenteken, meestal met camera’s met automatische nummerplaatherkenning (ANPR). Enkele gemeenten zetten buitengewoon opsporingsambtenaren in voor handhaving van de milieuzone. Het kabinet zet zich in om automatische handhaving van buitenlandse voertuigen snel mogelijk te maken.

Hier zijn al wat stappen gezet, meldt Van Veldhoven. Het Belgische parlement heeft begin deze maand een wetswijziging goedgekeurd waarmee de automatische handhaving van Belgische voertuigen in Nederlandse milieuzones mogelijk wordt. Dit is met name voor grensgemeenten zoals Maastricht van belang, omdat het aandeel Belgische voertuigen daar hoog op kan lopen. Daarnaast lijkt ook de Duitse regering op weg dit mogelijk te maken. (Bron: Verkeersnet